บทความพิเศษ 'หมอแล็บ'ค้นโรคในตัวคุณมาแล้ว55ปี

เทคนิคการแพทย์-?หมอแล็บ? ที่ช่วยค้นหาโรคและความผิดปกติในร่างกายคุณมาแล้ว 55 ปี
โดย 'ทนพ.อรรณพ สุภานันท์'
คมชัดลึก

วันที่ 29 มิถุนายนของทุกปี เป็น ?วันเทคนิคการแพทย์ไทย? โดยผู้ประกอบวิชาชีพเทคนิคการแพทย์ถือเอาวันที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งคณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (มหาวิทยาลัยมหิดลในปัจจุบัน) เป็นแห่งแรกของประเทศไทย เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2500 เป็นวันสำคัญของวิชาชีพ ซึ่งนับจนถึงวันนี้ ?เทคนิคการแพทย์? ได้ทำหน้าที่ในระบบริการสาธารณสุขไทยมาถึง 55 ปีแล้ว

ในระบบบริการสาธารณสุขไทย นอกจากแพทย์-พยาบาล ที่คนส่วนใหญ่รู้จักกันดีแล้ว ยังมีบุคลากรทางการแพทย์สำคัญที่ทำงานคู่กับแพทย์-พยาบาลมานานที่เรียกว่า ?เทคนิคการแพทย์? อยู่ด้วย แต่ด้วยความที่เทคนิคการแพทย์เป็นผู้ปฏิบัติงานอยู่เบื้องหลังกระบวนการรักษาพยาบาล คนไข้จึงไม่ค่อยจะรู้จักเทคนิคการแพทย์เท่าใดนัก ทั้งๆ ที่เทคนิคการแพทย์ เป็นผู้ทำหน้าที่ตรวจวิเคราะห์ ค้นหาสาเหตุการเกิดโรค และความเจ็บป่วยของคนไข้ เพื่อให้การวินิจฉัย ติดตามการบำบัดรักษา พยากรณ์โรค และประเมินภาวะสุขภาพไปอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผล
ผู้ป่วยที่ไปโรงพยาบาลด้วยความผิดปกติต่างๆ กว่าร้อยละแปดสิบ จะถูกส่งตัวไปตรวจเลือด ปัสสาวะ อุจจาระ เสมหะ หรือสารคัดหลั่งอื่นๆ เพื่อค้นหาสาเหตุของอาการเจ็บป่วย ก่อนที่จะได้รับการวินิจฉัยว่าสาเหตุของการเจ็บป่วยนั้นๆ คืออะไร และนำไปสู่กระบวนการรักษาทางการแพทย์ต่อไป ขณะที่ผู้ป่วยที่นอนรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาลเกือบทั้งหมด จะต้องได้รับการตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ หรือสารคัดหลั่งอื่นๆ เพื่อติดตามและประเมินผลการรักษาเช่นกัน โดยผู้ที่ทำหน้าที่เป็นกุญแจสำคัญในการไขปัญหาโรคร้ายต่างๆ นี้ ก็คือ ?เทคนิคการแพทย์? นั่นเอง
นอกจาก เทคนิคการแพทย์ จะมีหน้าที่ตรวจวิเคราะห์ ศึกษาวิจัย เพื่อการวินิจฉัย การรักษา การติดตามและพยากรณ์โรคของผู้ป่วยร่วมกับแพทย์แล้ว ยังมีบทบาทสำคัญยิ่งในการตรวจสุขภาพของประชาชนและการควบคุมป้องกันโรคที่เป็นปัญหาสำคัญของประเทศ อาทิ โรคเอดส์ โรคซาร์ส ไข้หวัดนก วัณโรค โรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย สารเสพติด รวมถึงโรคไม่ติดเชื้อ เช่น เบาหวาน โรคไต โรคตับ โรคหัวใจและหลอดเลือด และมะเร็ง เป็นต้น ตลอดจนการตรวจอาหาร สิ่งแวดล้อม การตรวจทางชีวอนามัย ที่จะก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพต่อประชาชนทั้งทางตรงและทางอ้อมด้วย
การปฏิบัติหน้าที่ของเทคนิคการแพทย์ ในฐานะผู้ไขปัญหาโรคร้ายในวงการแพทย์ จำเป็นต้องใช้องค์ความรู้ ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ ทักษะและประสบการณ์สูง ร่วมกับการใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ที่เหมาะสม เพื่อให้การค้นหาสาเหตุการเกิดโรคในผู้ป่วยมีความถูกต้องแม่นยำสูง รวดเร็ว ทันเวลา บางกรณีต้องดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อรักษาชีวิตของผู้ป่วยไว้ แม้ว่างานส่วนใหญ่จะเป็นงานมีความเสี่ยงสูงต่ออันตรายและการติดเชื้อ แต่เทคนิคการแพทย์ ก็ยังคงมุ่งมั่นที่จะดำเนินการทุกวิถีทางเพื่อให้ได้คำตอบว่าการเจ็บป่วยนั้นมีสาเหตุมาจากอะไร
ในบางกรณี จำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีระดับโมเลกุลที่ซับซ้อนและต้องการผู้มีประสบการณ์อย่างต่อเนื่องในการทำงาน เนื่องจากมีโรคติดเชื้ออุบัติใหม่อุบัติซ้ำระบาดอย่างต่อเนื่องตามการเปลี่ยนแปลงของโลก ซึ่งจำเป็นต้องตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการอย่างรวดเร็วเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของโรค ?เทคนิคการแพทย์? ก็คือผู้ที่ทำงานเหล่านี้
ภาระงานของเทคนิคการแพทย์ ในระบบบริการสุขภาพ ไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าบุคลากรทางการแพทย์อื่นๆ ยิ่งในร่างแผนพัฒนาสุขภาพแห่งชาติฉบับที่ ๑๑ (ปี ๒๕๕๕-๒๕๕๙) ได้กำหนดยุทธศาสตร์โดยมุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกัน การควบคุมโรค และคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ เพื่อให้คนไทยแข็งแรงทั้งร่างกาย จิตใจ และปัญญา รวมถึงการเสริมสร้างระบบบริการสุขภาพที่มีมาตรฐานในทุกระดับ เพื่อตอบสนองต่อปัญหาสุขภาพในทุกกลุ่มเป้าหมาย ขณะที่โครงสร้างประชากรมีแนวโน้มประชากรวัยสูงอายุเพิ่มขึ้น ซึ่งในอนาคตอันใกล้นี้ ประเทศไทยจะก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุและจะเป็นสังคมผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ในปี ๒๕๖๘ ด้วยแล้ว การตรวจคัดกรองและการรักษาโรคเรื้อรังที่เกิดจากการเสื่อมของร่างกายจะมีมากขึ้น นั่นหมายความว่า เทคนิคการแพทย์จะต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุในอนาคตอันใกล้นี้ด้วยเช่นกัน
๕๕ ปีมาแล้ว ที่เทคนิคการแพทย์ มุ่งมั่น ตั้งใจ ทำงานเคียงบ่าเคียงไหล่แพทย์-พยาบาลอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยหรือย่อท้อ มาโดยตลอด แม้จะเป็นงานที่เรียกว่า ?ปิดทองหลังพระ? ที่ไม่มีใครทราบก็ตาม แต่เทคนิคการแพทย์ก็ภาคภูมิใจที่มีส่วนช่วยให้คนไทยมีสุขภาพดี และหายจากการเจ็บไข้ได้ป่วย มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
เมื่อคนทั่วไปรู้จัก ?หมอใหญ่? ?หมอฟัน? ?หมอยา? กันเป็นอย่างดีแล้ว จะรู้จัก ?หมอแล็บ? เพิ่มขึ้นอีกคนจะเป็นไรไป เพราะ ?หมอแล็บ-เทคนิคการแพทย์? นี่แหละ ที่ช่วยค้นหาโรคและความผิดปกติในร่างกายคุณมาแล้วถึง 55 ปีโดยที่คุณไม่รู้ !